​

ESG trong chuỗi cung ứng & logistics: Tại sao doanh nghiệp Việt không thể đứng ngoài cuộc

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu hiện nay, ESG (Environmental, Social, and Governance – Môi trường, Xã hội và Quản trị) đã trở thành một yếu tố không thể đàm phán trong chuỗi cung ứng. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, việc hiểu và thực thi ESG không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để giữ chân và mở rộng thị trường quốc tế.

• Yêu cầu Tuân thủ Toàn cầu: Các quy định nghiêm ngặt từ các thị trường lớn đang tạo áp lực buộc các nhà nhập khẩu phải truy xuất nguồn gốc ESG xuyên suốt chuỗi cung cấp.
• Mất Đơn hàng do Thiếu Minh bạch: Một doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã mất khách hàng lớn tại châu Âu chỉ vì thiếu tài liệu đầy đủ về thu hồi bao bì và theo dõi carbon.
• Cơ hội Cạnh tranh: Khả năng chứng minh sự tuân thủ ESG (bao gồm cả trong logistics) sẽ giúp doanh nghiệp Việt có lợi thế để giành chiến thắng trong các hợp đồng quốc tế.

1. ESG là gì và vì sao ngày càng trở thành “giấy phép hoạt động” trong thương mại quốc tế?

1.1 ESG Gồm Những Yếu Tố Nào (Môi trường, Xã hội, Quản trị)?

ESG là khung tiêu chuẩn mà các nhà mua hàng toàn cầu kỳ vọng ở các đối tác của họ, bao gồm cả các công ty logistics.

•   Môi trường (Environmental): Tập trung vào việc giảm thiểu CO₂, chuyển đổi phương thức vận tải sang đường biển hoặc đường sắt, và áp dụng quy trình không giấy tờ (EDI và Padlock).
  
• Xã hội (Social): Đảm bảo phúc lợi, mức lương công bằng và tuân thủ an toàn tại tất cả các điểm tiếp xúc của logistics.
• Quản trị (Governance): Yêu cầu tài liệu có thể truy xuất nguồn gốc, và hệ thống bảo mật dữ liệu an toàn.
  

Nói tóm lại, người mua hàng không chỉ mua dịch vụ mà họ mua bằng chứng về trách nhiệm.

1.2 Tác động của ESG đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu

Các chuỗi cung ứng phù hợp với tiêu chuẩn ESG có khả năng phục hồi tốt hơn trước các rủi ro như biến động năng lượng hoặc rủi ro liên quan đến khí hậu. Bằng cách tối ưu hóa tuyến đường và cắt giảm việc sử dụng nhiên liệu, các nhà cung cấp logistics giúp tăng cường tính bền vững và sự ổn định.

1.3 Case study: Doanh nghiệp Việt mất đơn hàng do thiếu minh bạch ESG.

Gần đây, một nhà xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã mất một khách hàng lớn ở châu Âu. Nguyên nhân là do các kiểm toán viên của người mua đã gắn cờ thiếu tài liệu đầy đủ về việc thu hồi bao bì và theo dõi carbon. Sự cố này chứng minh rằng ESG đã trở thành một yêu cầu không thể bỏ qua.

2. Chính sách ESG của eu ảnh hưởng như thế nào đến chuỗi cung ứng toàn cầu?

Các chính sách ESG của EU đang tạo ra áp lực quy định lan tỏa, buộc các thương hiệu phải truy xuất nguồn gốc phát thải và tiêu chuẩn lao động của họ.

2.1 Quy định về CSRD và CSDDD

• Chỉ thị Báo cáo Bền vững Doanh nghiệp EU (CSRD): Quy định này yêu cầu các nhà nhập khẩu châu Âu phải báo cáo ESG toàn diện, bao gồm cả chuỗi giá trị.
  
• Chỉ thị Thẩm định Bền vững Doanh nghiệp (CSDDD): Chỉ thị này yêu cầu thẩm định về nhân quyền và môi trường trong các hoạt động của công ty và chuỗi cung ứng.

2.2 Vì sao các quy định này lan tỏa đến cả nhà cung cấp và đối tác logistics ở Việt Nam

Các nhà nhập khẩu châu Âu phải chứng minh sự thẩm định kỹ lưỡng đối với tất cả các nhà cung cấp. Do đó, các quy định này ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà cung cấp và đối tác logistics ở Việt Nam. Nếu các nhà cung cấp không thể cung cấp dữ liệu carbon đã được xác minh, các hợp đồng sẽ bị đe dọa.

2.3 Cách các doanh nghiệp cần chuẩn bị để tuân thủ chính sách ESG của EU

Doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ cam kết miệng sang cải tiến ESG dựa trên dữ liệu. Điều này đòi hỏi phải nhúng các số liệu ESG có thể kiểm chứng vào mọi lô hàng.

3.Vì sao người mua toàn cầu yêu cầu minh chứng ESG trong chuỗi cung ứng?

3.1 Áp lực từ chính phủ, nhà đầu tư và người tiêu dùng “xanh”.

Áp lực yêu cầu minh chứng ESG trong chuỗi cung ứng đến từ nhiều phía:

• Quy định: Các thương hiệu phải báo cáo phát thải Scope 3 và chứng minh sự thẩm định kỹ lưỡng trên toàn bộ nhà cung cấp.
  
• Nhà đầu tư & Người tiêu dùng: Cả hai đều ưu tiên các thương hiệu thể hiện tính minh bạch, và minh bạch logistics chính là vốn tín nhiệm của thương hiệu.

3.2 “Scope 3 emissions” – khi phát thải của logistics cũng bị tính vào trách nhiệm doanh nghiệp

Hơn 70% tác động ESG của một công ty xảy ra trong chuỗi cung ứng, với logistics chiếm một phần lớn. Phát thải Scope 3 bao gồm vận chuyển hàng hóa. Vì vậy, người mua cần biết liệu đối tác logistics có thể cung cấp dữ liệu carbon đã được xác minh hay không.

​

3.3 Khi “chứng chỉ ESG” trở thành lợi thế trong đấu thầu và ký kết hợp đồng quốc tế.

Khả năng cung cấp dữ liệu ESG đã được xác minh giúp khách hàng của các công ty logistics như VICO chiến thắng các gói thầu mua sắm tại EU/Mỹ. ESG trở thành một lợi thế cạnh tranh.

4. ESG trong logistics – từ yêu cầu tuân thủ đến chiến lược cạnh tranh mới

4.1 Vai trò trung tâm của logistics trong việc đo lường và báo cáo ESG.

Các công ty logistics đang trở thành người hỗ trợ tuân thủ. Dữ liệu của họ về phát thải và hiệu suất hoạt động cung cấp trực tiếp vào các báo cáo ESG của doanh nghiệp, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế như GHG Protocol, ISSB và GRI.

4.2 Hạ tầng kỹ thuật số: EDI, IoT, GPS và dashboard dữ liệu phục vụ báo cáo ESG.

Dữ liệu đáng tin cậy là nền tảng của ESG. Các hệ thống kỹ thuật số rất quan trọng:

• GPS Tracking: Tính toán chính xác lượng CO₂ thải ra trên mỗi kilomet.
• EDI & Padlock: Số hóa quy trình hải quan và hóa đơn, loại bỏ hoàn toàn giấy tờ lãng phí.
• Smart Dashboards: Căn chỉnh báo cáo ESG với các tiêu chuẩn như CSRD và ISSB, giúp dữ liệu trở nên minh bạch và dễ kiểm toán.

4.3 Cách doanh nghiệp logistics giúp khách hàng giảm phát thải CO₂ và chi phí vận hành

Bằng cách chuyển đổi phương thức vận tải, các công ty logistics có thể giúp khách hàng đạt được hiệu quả kép: giảm phát thải CO₂ và tiết kiệm chi phí logistics.

5. Báo cáo ESG – thước đo minh bạch cho doanh nghiệp hiện đại

5.1 Vì sao báo cáo ESG không chỉ là “nghĩa vụ” mà còn là “vốn tín nhiệm”

Báo cáo ESG thể hiện sự minh bạch với nhà đầu tư và khách hàng. Nó củng cố uy tín thương hiệu bằng cách cung cấp bằng chứng cho thấy chuỗi cung ứng tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức và môi trường.

5.2 Các chỉ số phổ biến trong báo cáo ESG của ngành logistics.

Các chỉ số thường được đề cập trong báo cáo ESG bao gồm:

• Môi trường: Lượng CO₂ giảm được nhờ chuyển đổi phương thức vận tải và quy trình không giấy tờ.
  
• Xã hội: Tuân thủ an toàn, phúc lợi lao động và lương công bằng cho nhân viên logistics.
  
• Quản trị: Kết quả kiểm toán chống tham nhũng và tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu.

5.3 Cách tự động hóa quy trình thu thập dữ liệu để đáp ứng tiêu chuẩn EU (CSRD, ISSB, GRI).

Việc tích hợp các hệ thống kỹ thuật số như nền tảng EDI, xe tải hỗ trợ IoT và bảng điều khiển năng lượng giúp tự động ghi lại dữ liệu phát thải và quy trình trong thời gian thực. Điều này đảm bảo dữ liệu ESG của khách hàng là có thể kiểm toán và xác minh, đáp ứng các tiêu chuẩn như CSRD, ISSB và GRI.

6. Các giải pháp ESG thực tế trong ngành logistics việt Nam

6.1 Giảm phát thải nhờ thay đổi phương thức vận tải (biển, sắt thay vì hàng không)

Thay vì phụ thuộc vào vận tải đường bộ và hàng không, các công ty logistics có thể thiết kế lại tuyến đường để sử dụng vận tải biển ven bờ hoặc đường sắt kết hợp với vận tải biển đến châu Âu. Điều này giúp giảm đáng kể lượng CO₂ phát thải , vì lợi ích giảm carbon quan trọng hơn thời gian vận chuyển đối với người mua có ý thức về ESG.

6.2 Giải pháp EPR logistics: tái sử dụng, thu hồi bao bì, giảm rác thải.

Quy định Trách nhiệm Mở rộng của Nhà sản xuất (EPR) của EU yêu cầu các nhà xuất khẩu phải thu hồi hoặc tái chế bao bì.

• Logistics Ngược (Reverse Logistics): Xây dựng hệ thống thu hồi bao bì đã qua sử dụng, phân loại và tái xuất để tái sử dụng, giúp khách hàng đạt mục tiêu EPR.
• Giảm Rác thải Kho bãi: Sử dụng bao bì tái chế, hệ thống kiểm kê kỹ thuật số và thùng chứa có thể hoàn lại để loại bỏ vật liệu sử dụng một lần.

6.3 Vận hành minh bạch – quản trị tốt – an toàn lao động cho tài xế và nhân viên

Đảm bảo tính toàn vẹn về quản trị bao gồm kiểm toán bên thứ ba về an toàn và chống tham nhũng. Đồng thời, áp dụng các chỉ số ESG (KPIs) cho tất cả nhà thầu phụ và tài xế, cùng với các tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu.

7. Câu chuyện thành công – VICO logistics biến ESG thành lợi thế cạnh tranh

VICO Logistics là ví dụ điển hình về việc biến ESG thành lợi thế cạnh tranh có thể đo lường được.

7.1 Ứng dụng hệ thống dữ liệu carbon và thực hiện ESG trong mọi chuyến hàng

VICO tích hợp các hệ thống như GPS tracking, quy trình kỹ thuật số EDI và tuyến đường biển phát thải thấp để cho phép các nhà xuất khẩu chứng minh sự tuân thủ ESG của họ. Điều này mang lại sự tự tin cho các nhà nhập khẩu toàn cầu.

7.2 Case study tiết kiệm 36% CO₂ và 12% chi phí nhờ chuyển đổi mô hình vận tải

Một khách hàng may mặc của VICO đã chuyển từ vận tải đường bộ/hàng không sang kết hợp vận tải biển ven bờ, đường sắt và vận tải biển châu Âu. Kết quả là:

• Giảm 36% lượng phát thải CO₂.
• Tiết kiệm 12% chi phí logistics.
• Truy xuất nguồn gốc hoàn chỉnh thông qua các chứng từ kỹ thuật số.

7.3 Lợi ích ESG cụ thể mà VICO mang lại: uy tín, tiết kiệm và mở rộng thị trường EU

ESG của VICO mang lại lợi ích thương mại rõ ràng cho khách hàng:

• Lợi thế Đấu thầu: Dữ liệu ESG giúp khách hàng thắng các gói thầu mua sắm tại EU/Mỹ.
• Hiệu quả Hoạt động: Tối ưu hóa tuyến đường cắt giảm phát thải và chi phí.
• Đảm bảo Tuân thủ: Tuân thủ các khung quy định như CSRD, CSDDD và EPR.

8. Tương lai của ESG trong chuỗi cung ứng việt nam

8.1 Dự báo xu hướng ESG 2025–2030: từ “bắt buộc” đến “tạo giá trị”

ESG không phải là xu hướng nhất thời mà là yếu tố định hình lại việc tiếp cận thị trường. Trong tương lai gần, người mua sẽ chỉ làm việc với các nhà cung cấp có thể chứng minh sự tiến bộ thông qua dữ liệu và hệ thống truy xuất nguồn gốc.

8.2 Doanh nghiệp nào dẫn đầu ESG sẽ chiếm ưu thế trong thương mại toàn cầu

Các công ty tiên phong trong ESG sẽ dẫn đầu thị trường. Họ mở rộng đội xe phát thải thấp, sử dụng kho bãi chạy bằng năng lượng tái tạo và đầu tư vào các giải pháp bền vững dựa trên dữ liệu để sẵn sàng cho các yêu cầu toàn cầu đang thay đổi.

8.3 Vai trò của công nghệ và dữ liệu trong chuyển đổi xanh logistics

Công nghệ và dữ liệu là chìa khóa để tạo ra một hệ thống logistics minh bạch, hiệu quả và có đạo đức. Nó giúp các nhà xuất khẩu đáp ứng các tiêu chuẩn của người mua toàn cầu, giành được các hợp đồng mới và củng cố giá trị thương hiệu.

9. Kết luận – ESG không chỉ là tuân thủ, mà là chiến lược phát triển bền vững

9.1 ESG giúp doanh nghiệp Việt mở rộng thị trường và giữ chân khách hàng quốc tế

Trong hệ sinh thái thương mại ngày nay, ESG là giấy phép hoạt động và là con đường dẫn đến tăng trưởng.

9.2 Logistics là cầu nối giúp biến cam kết ESG thành hành động cụ thể

Logistics là nơi quá trình chuyển đổi bền vững bắt đầu. Nó chuyển đổi ESG từ nghĩa vụ thành cơ hội thương mại.

9.3 Hành trình ESG của VICO: từ nghĩa vụ thành lợi thế cạnh tranh toàn cầu

Bằng cách nhúng ESG vào DNA hoạt động logistics của mình, các công ty như VICO Logistics giúp các nhà xuất khẩu đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu, giành được các hợp đồng mới và củng cố giá trị thương hiệu.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP (FAQ)

1. ESG là gì và áp dụng trong logistics như thế nào?

ESG là khung tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị. Trong logistics, nó được áp dụng bằng cách giảm CO₂ thông qua chuyển đổi phương thức vận tải, đảm bảo phúc lợi và an toàn lao động cho tài xế, và duy trì tài liệu có thể truy xuất nguồn gốc (minh bạch chuỗi cung ứng).

2. Chính sách ESG của EU có bắt buộc doanh nghiệp Việt không? 

Các chính sách ESG của EU như CSRD và CSDDD buộc các nhà nhập khẩu châu Âu phải truy xuất nguồn gốc và thẩm định ESG trên toàn bộ chuỗi cung ứng của họ. Điều này tạo áp lực trực tiếp lên các nhà cung cấp và đối tác logistics ở Việt Nam. Nếu không tuân thủ, doanh nghiệp Việt có thể mất các hợp đồng quốc tế.

3. Báo cáo ESG cần những dữ liệu gì?

Báo cáo ESG cần dữ liệu có thể kiểm chứng về phát thải CO₂ (ví dụ: dữ liệu từ GPS Tracking), tỷ lệ sử dụng phương tiện phát thải thấp (phương thức vận tải), an toàn lao động và kết quả kiểm toán chống tham nhũng. Dữ liệu này phải phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế như GHG Protocol, ISSB và GRI.

4. Làm sao để đo lường phát thải carbon trong chuỗi cung ứng? 

Phát thải carbon được đo lường thông qua các hệ thống kỹ thuật số như GPS Tracking (tính toán chính xác CO₂ trên mỗi kilomet) và nền tảng EDI. Các hệ thống này cung cấp dữ liệu phát thải Scope 3 (bao gồm vận chuyển hàng hóa) trong thời gian thực, làm cho dữ liệu trở nên minh bạch và có thể kiểm toán.

5. Doanh nghiệp logistics Việt cần bắt đầu ESG từ đâu? 

Doanh nghiệp cần bắt đầu bằng việc xây dựng Hạ tầng kỹ thuật số để thu thập dữ liệu ESG đáng tin cậy (EDI, IoT, GPS). Sau đó, áp dụng các giải pháp thực tế như thay đổi phương thức vận tải sang đường biển/sắt để giảm phát thải và đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn quản trị (kiểm toán chống tham nhũng, an toàn lao động).

Bài viết thuộc chuỗi “ESG Logistics Series” của VICO Logistics, đơn vị tiên phong trong giải pháp logistics xanh, tuân thủ ESG và hỗ trợ doanh nghiệp Việt đạt chuẩn xuất khẩu quốc tế.

Tiếp tục xem chuỗi bài viết Logistics Xanh là gì và khác gì với logistics truyền thống?
>>ESG là gì? Động lực phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực Logistics

---------------------------

VICO Logistics  – Your Indochina Expert 

Premium member of Eurocham, JCtrans, VICOFA, VITAS... associations  

Owned offices: Hong Kong (headquarters), China (Shenzhen, Shanghai), Vietnam (Ho Chi Minh, Da Nang, Hai Phong).   

 Youtube - Linkedin   - Fanpage ​

Follow us for more valuable information   

Book now: https://vico.com.hk/#quotation