​

​

Logistics Xanh tại Việt Nam – Xu hướng tất yếu cho chuỗi cung ứng bền vững

Logistics xanh (Green Logistics) là quá trình tối ưu hóa các hoạt động chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực lên môi trường (như phát thải khí nhà kính, ô nhiễm) và cải thiện các yếu tố xã hội/quản trị.

Logistics xanh bao gồm nhiều trụ cột:

• Vận tải Xanh: Điện khí hóa phương tiện, sử dụng nhiên liệu thay thế (sinh học), tối ưu hóa tuyến đường để giảm tiêu thụ nhiên liệu.
• Kho bãi Bền vững: Sử dụng năng lượng tái tạo (điện mặt trời), tiết kiệm năng lượng (LED, HVAC), quản lý nước và chất thải.
• Logistics Tuần hoàn: Thiết lập quy trình Reverse Logistics hiệu quả (thu hồi, tái chế) để quản lý bao bì và chất thải.

So với mô hình logistics truyền thống ưu tiên tối đa

TỐC ĐỘ và CHI PHÍ, logistics xanh cân bằng giữa Tốc độ, Chi phí và BỀN VỮNG. Nó đòi hỏi các nhà cung cấp phải cung cấp

dữ liệu phát thải, lao động và an toàn đã được xác minh. ESG trở thành điều kiện tiên quyết để trúng thầu, không còn là một yếu tố "nên có".

​

1. Vì sao Logistics Xanh đặc biệt quan trọng ở Việt Nam?

Sự chuyển dịch sang logistics xanh ở Việt Nam là không thể đảo ngược, do tác động từ ba yếu tố chính:

1.1 Áp lực từ Tiêu chuẩn và Thị trường Toàn cầu

Thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam đang siết chặt quy định, tạo áp lực

cascading (thẩm thấu) lên toàn bộ chuỗi cung ứng:

• ISSB (International Sustainability Standards Board): Yêu cầu công bố thông tin khí hậu (IFRS S2) có hiệu lực từ 1/1/2024, buộc các công ty phải định lượng rủi ro và cơ hội khí hậu. Các nhà cung cấp logistics sẽ phải cung cấp dữ liệu phát thải có thể kiểm toán được ở cấp độ tuyến đường, phương thức vận tải và lô hàng (

lane, mode, and shipment levels).

• CSRD & CSDDD (Chỉ thị của Châu Âu): Chỉ thị Báo cáo Bền vững Doanh nghiệp (CSRD) và Chỉ thị Thẩm định Trách nhiệm Bền vững Doanh nghiệp (CSDDD) yêu cầu các công ty lớn xác định, ngăn chặn và giải quyết các tác hại về môi trường và nhân quyền, bao gồm cả các đối tác logistics. Nếu bạn vận chuyển hàng hóa đến khách hàng EU, hãy chuẩn bị cho các điều khoản hợp đồng phản ánh các nghĩa vụ này.

1.2. Chính sách Quốc gia Hướng tới Net Zero 2050

Việt Nam đang chủ động với ba trụ cột chính sách quan trọng:

• Chiến lược Tăng trưởng Xanh 2021–2030, tầm nhìn 2050 (Quyết định 1658/QĐ-TTg): Chỉ thị quốc gia nhằm tách tăng trưởng kinh tế khỏi phát thải và ô nhiễm. Nó định hướng cho vận tải sạch hơn, hiệu quả năng lượng tại các trung tâm logistics và giảm thiểu chất thải.
• Luật Bảo vệ Môi trường (2020) và EPR: Cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) khiến nhà sản xuất/nhập khẩu chịu trách nhiệm thu hồi/tái chế bao bì. Điều này tác động trực tiếp đến hoạt động kho bãi và chặng cuối (reverse logistics, sorting capacity, and data reporting).

• Đẩy mạnh Vận tải Xanh và EV: Chính phủ ủng hộ việc áp dụng xe điện (EV), với việc thảo luận về giá điện ưu đãi cho các trạm sạc vào năm 2024, nhằm đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

2. Những Thách thức lớn khi triển khai Logistics Xanh

Việc chuyển đổi sang logistics xanh tại Việt Nam đang đối mặt với những rào cản thực tế:

• Thiếu Dữ liệu Tin cậy và Độ chi tiết: Nhiều mạng lưới logistics thiếu dữ liệu phát thải sạch, cấp độ tuyến đường. Nếu không có hệ thống telematics TMS/WMS và đồng hồ đo năng lượng tại các địa điểm, các báo cáo có nguy cơ trở thành ước tính trung bình thay vì đại diện chính xác. Điều này sẽ không vượt qua các cuộc kiểm toán nghiêm ngặt của khách hàng.

• Chi phí Đầu tư (Capex) và Thời gian Hoàn vốn (ROI): Xe điện và điện mặt trời mái nhà là hấp dẫn, nhưng thời gian hoàn vốn phụ thuộc vào chu kỳ làm việc, biểu giá điện và tỷ lệ sử dụng. Việc ban hành chính sách hỗ trợ (ưu đãi thuế, trợ cấp) có thể mang tính quyết định.
• Phức tạp trong Reverse Logistics (EPR): Tuân thủ EPR phụ thuộc vào quy trình thu hồi, phân loại đáng tin cậy và sự hợp tác với các nhà tái chế được công nhận. Các công ty logistics phải tích hợp với hệ thống nhà sản xuất để xác thực khối lượng và ngăn chặn rò rỉ sang các kênh phi chính thức.
• Quản trị và Nhân sự: ESG không phải là công việc tay trái của cán bộ bền vững. Cần liên kết hiệu suất an toàn, phát thải và

EPR với tiền thưởng (bonuses) để thúc đẩy thay đổi.

3. Giải pháp Logistics Xanh nào đang nổi bật tại Việt Nam?

Các công ty logistics đang chuyển từ "nói" sang "đo lường" và "hành động".

3.1 Vận tải Xanh và Điện khí hóa Phương tiện

• Điện hóa chặng cuối (Last-mile): Bắt đầu với EV hai bánh trong các khu vực đô thị có mật độ giao thông cao, sau đó mở rộng sang xe tải nhẹ (LCVs).
• Hỗ trợ chính sách: Chính phủ đã ra tín hiệu ủng hộ việc áp dụng EV. Thí điểm EV nên được kết hợp với

điện mặt trời mái nhà và sạc thông minh tại depot để giảm đỉnh tiêu thụ điện.

• Ví dụ: Vietnam Post và các tín hiệu/thử nghiệm áp dụng EV cho mạng lưới bưu kiện.

3.2 Kho vận Bền vững và Năng lượng Tái tạo

• Lắp đặt điện mặt trời mái kho (Solar Rooftops): Một giải pháp có thời gian hoàn vốn nhanh, giúp giảm chi phí vận hành tại chỗ (opex) và giảm kWh tiêu thụ có thể đo lường.
• Giải pháp tiết kiệm năng lượng: Tập trung vào nâng cấp HVAC và hệ thống chiếu sáng (LED retrofits) cũng như niêm phong cửa bến bốc dỡ (dock door sealing).

3.3 Cảng biển Xanh và Giao nhận Thân thiện Môi trường

• Điện khí hóa thiết bị xếp dỡ: Hợp tác với các cảng biển Việt Nam (ví dụ: Saigon Newport Corporation - SNP) để điện khí hóa thiết bị sân bãi và nâng cao hiệu quả chuỗi lạnh.
• Số hóa thủ tục: Ứng dụng hệ thống cuộc hẹn xe tải (truck appointment systems) và số hóa cổng để cắt giảm thời gian chờ xe tải (idling) và phát thải.
• Ví dụ: Gemadept đang công bố báo cáo bền vững và tồn kho GHG hàng năm, chuyển từ chính sách sang đo lường tại cấp độ bến bãi và kho hàng.

3.4 Logistics Tuần hoàn và Giảm Rác thải Bao bì

• Bao bì tái sử dụng (Reusable Packaging): Áp dụng các hộp/thùng lạnh có RFID/QR theo dõi vòng đời.
• Hệ thống thu hồi EPR-native: Thiết kế các tuyến thu hồi từ nhà bán lẻ và xây dựng dashboard theo dõi vật liệu cho chủ thương hiệu.
• Ví dụ từ Trung Quốc: Mô hình thùng lạnh tái sử dụng có RFID của JD Logistics và hệ thống thu hồi/tái chế carton tại 130.000 trạm của Cainiao (Alibaba).

4. Doanh nghiệp Hưởng lợi gì từ Logistics Xanh?

Việc đầu tư vào logistics xanh mang lại lợi ích trực tiếp về tài chính và chiến lược:

• Tăng Khả năng Trúng thầu và Tiếp cận Thị trường EU/Mỹ: Với dữ liệu phát thải phù hợp với ISSB và các gói báo cáo tương thích với CSRD/CSDDD, doanh nghiệp có thể giúp khách hàng đáp ứng yêu cầu tiền kiểm tra nhà cung cấp từ người mua hàng châu Âu. Đây là điều kiện không thể thương lượng đối với các ngành chịu sự giám sát ESG cao (may mặc/giày dép, điện tử, FMCG).

• Giảm Tổng Chi phí Vận hành (TCO) thông qua Hiệu quả: Điện hóa giao hàng chặng cuối, kết hợp với tối ưu hóa tuyến đường, có thể giảm chi phí nhiên liệu và bảo trì, giúp ổn định chi phí giao hàng trước các cú sốc giá dầu. Điện mặt trời và nâng cấp HVAC giảm chi phí vận hành tại chỗ.
• Giảm Thiểu Rủi ro Pháp lý tại Việt Nam: Bằng cách nhúng reverse logistics EPR-ready (thu gom, phân loại và dữ liệu có thể kiểm toán), doanh nghiệp tuân thủ nghĩa vụ bao bì của Việt Nam mà không cần xây dựng cơ sở hạ tầng tuân thủ riêng.
• Cải thiện Vốn lưu động và Tồn kho: Bao bì tuần hoàn với tỷ lệ hoàn trả đáng tin cậy giúp giảm mua sắm vật liệu sử dụng một lần.

5. Làm sao để doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu với Logistics Xanh?

Chiến lược là rõ ràng:

Đo lường chính xác, giảm carbon ở nơi có lợi nhuận rõ ràng và tiền tệ hóa sự tuân thủ.

5.1 Đo lường và Báo cáo Phát thải Chính xác (“Measure once, sell twice”)

Xây dựng một hệ thống dữ liệu phát thải đáng tin cậy (đồng hồ đo, telematics, hệ số tiêu chuẩn hóa) để vừa báo cáo vừa tối ưu hóa. Gắn phương pháp luận của bạn với ngôn ngữ IFRS S2/ISSB để khách hàng dễ dàng so sánh.

5.2 Lựa chọn Giải pháp Phù hợp (Targeted Electrification)

Bắt đầu với các tuyến đường đô thị mật độ cao và các hoạt động quay về depot. Trong kho bãi, tập trung vào nâng cấp HVAC và chiếu sáng – những dự án có thời gian hoàn vốn nhanh.

5.3 Hợp tác và Tận dụng Compliance

Xử lý EPR như một dòng doanh thu: thiết kế các tuyến thu gom từ nhà bán lẻ và xây dựng dashboard theo dõi vật liệu cho chủ thương hiệu. Hợp tác với cảng biển Việt Nam để thí điểm điện hóa thiết bị sân bãi.

5.4 Đầu tư Có Lộ trình và Có Mục tiêu

Bắt đầu bằng các dự án thí điểm nhỏ, có đường dẫn rõ ràng đến việc mở rộng quy mô. Đảm bảo quản trị liên kết hiệu suấtESG với các chỉ số hoạt động và tiền thưởng.

6. Kết luận – Logistics Xanh là Con đường Hội nhập Bền vững

Đối với các công ty logistics tại Việt Nam, ESG không phải là chi phí đạo đức, mà là lộ trình dẫn đến khả năng phục hồi biên lợi nhuận, tiếp cận thị trường và kỷ luật vận hành.

Các quy tắc toàn cầu đang được làm rõ, và Việt Nam đang cụ thể hóa reverse logistics và vận tải xanh thông qua các chính sách về EPR và EV. Thách thức lớn nhất là thực thi: dữ liệu đáng tin cậy, đầu tư có chọn lọc và quản trị tích hợp ESG vào định giá và vận hành.

Phần thưởng là rõ ràng: giảm thiểu rủi ro bị loại khỏi các cuộc đấu thầu, chi phí vận hành mạng lưới thấp hơn và các tuyên bố có thể kiểm chứng được trong báo cáo ESG của chính khách hàng của bạn. Đây là cách để xây dựng một doanh nghiệp logistics chiến thắng trong thập kỷ tới.
​

FAQ – Những câu hỏi thường gặp về Logistics Xanh 

• Logistics xanh khác gì logistics truyền thống?
• Truyền thống: Tập trung tối đa hóa tốc độ và chi phí vận chuyển.
• Logistics Xanh: Cân bằng giữa tốc độ, chi phí với tác động môi trường (phát thải) và xã hội (lao động, an toàn). Yêu cầu bắt buộc là cung cấp dữ liệu phát thải đã được xác minh.
• Logistics xanh có phải chỉ dành cho doanh nghiệp lớn?
• Không. Các công ty nhỏ có thể bắt đầu bằng việc đo lường phát thải chính xác , nâng cấp kho bãi (LED, HVAC) có thời gian hoàn vốn nhanh , hoặc xây dựng quy trình thu hồi bao bì EPR-ready để nắm bắt các hợp đồng FMCG/e-commerce.

• Chính sách nào ở Việt Nam hỗ trợ logistics xanh?
• Chiến lược Tăng trưởng Xanh Quốc gia 2021-2030 định hướng chung.
• Luật EPR (Extended Producer Responsibility) khiến reverse logistics trở nên bắt buộc.

• Chính sách hỗ trợ xe điện (EV), bao gồm thảo luận về giá điện ưu đãi cho trạm sạc.

• Xe điện trong logistics có lợi thế gì?
• Xe điện (EV) trong các tuyến đô thị giúp giảm chi phí nhiên liệu và bảo trì, ổn định chi phí vận hành trước cú sốc giá dầu, đồng thời giảm phát thải, giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu vận tải sạch.

• Logistics xanh có giúp doanh nghiệp giảm chi phí không?
• Có, trong dài hạn. EV last-mile giảm chi phí nhiên liệu và bảo trì.
• Điện mặt trời mái kho và nâng cấp HVAC giảm chi phí điện vận hành. Bao bì tái sử dụng giảm chi phí mua sắm vật liệu và xử lý chất thải.

• ESG và logistics xanh liên quan thế nào?
• E (Môi trường)ESGLogistics xanh là công cụ thực thi của trụ cột trong khuôn khổ . Việc giảm phát thải (Scope 3), quản lý chất thải (EPR) và sử dụng năng lượng tái tạo là những yếu tố cốt lõi giúp cải thiện điểm ESG.
• Bao bì tái sử dụng có khả thi tại Việt Nam không?
• Hoàn toàn khả thi. Doanh nghiệp có thể áp dụng các mô hình đã được chứng minh tại Trung Quốc như thùng lạnh tái sử dụng có RFID (JD Logistics) và các trạm thu hồi carton (Cainiao), liên kết việc thu hồi với nghĩa vụ EPR của các thương hiệu tại Việt Nam.

• Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể bắt đầu từ đâu?
• Bắt đầu bằng việc đo lường chính xác phát thải và tiêu thụ năng lượng , sau đó ưu tiên các dự án hoàn vốn nhanh như nâng cấp đèn/HVAC trong kho và xây dựng quy trình thu hồi bao bì EPR-ready.
  
  

VICO Logistics  – Your Indochina Expert 

Premium member of Eurocham, JCtrans, VICOFA, VITAS... associations  

Owned offices: Hong Kong (headquarters), China (Shenzhen, Shanghai), Vietnam (Ho Chi Minh, Da Nang, Hai Phong).   

 Youtube - Linkedin   - Fanpage ​

Follow us for more valuable information   

Book now: https://vico.com.hk/#quotation  

Contact us: ​​